Verslag Werkatelier 'Sterk in Eigenkracht'

Het werkatelier ‘Sterk in Eigen Kracht’ vond 5 juni 2012 plaats in Droom! in Elst voor consulenten van Gelderse Steunpunten Mantelzorg. Aanleiding waren ontwikkelingen zoals Welzijn Nieuwe Stijl, De Kanteling en de transitie van de AWBZ naar de Wmo, waarin ‘eigen kracht’ centraal staat. Elan en Mezzo hebben voor deze bijeenkomst de handen ineengeslagen en een inspirerende middag neergezet. Vijfentwintig enthousiaste professionals gingen weg met kennis over de actuele ontwikkelingen, ideeën en ervaringen van collega’s en handvatten om met ‘eigen kracht’ aan de slag te gaan. Ursela van Dijk (Elan) en Henriëtte van Gils (Mezzo) verzorgden hierin het ‘theoretische’ gedeelte over de verschillende ontwikkelingen, hoe deze zich tot elkaar verhouden en de rol van de consulent hierin. Trainer Jolanda Bekker (Elan) verzorgde in het gedeelte na de pauze een workshop ‘Eigen Kracht’ om de consulenten inzicht te geven in eigen denken en doen, en te laten zien wat je als professional kunt doen, zodat de hulpvrager de regie in eigen hand neemt.

Maatwerk
Ondanks dat bepaalde besluiten door de aankomende verkiezingen zijn uitgesteld is er een onontkoombare beweging van decentralisatie. Niet alleen bezuinigen is de reden van deze beweging, ook burgers hebben steeds meer de behoefte hun leven in eigen hand te nemen. Gevolg van de ontwikkelingen is dat gemeenten die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering steeds vaker de al bestaande middelen beter willen benutten (bijvoorbeeld gebouwen) en aansluiting zoeken bij bestaande voorzieningen. Bij het oplossen van vragen van burgers is het antwoord maatwerk, waarbij vooral gekeken wordt wat de burger en zijn/haar omgeving zelf kan oplossen. Door een open gesprek, zonder checklist, wordt gekeken wat de burger nodig heeft. Uitdaging hierbij is dat de zorgvrager oplossingen in het hoofd heeft die de professional niet hoort en/of niet kent en dus niet aanbiedt. Hierin hebben de professionals nog een slag te maken. Een andere uitdaging is dat de verschillende ambtenaren (bijvoorbeeld de Wmo ambtenaar) en andere professionals (zoals de mantelzorgconsulent) oog hebben voor elkaars werk. Samenwerken en niet in elkaars vaarwater zitten is het advies. Uiteindelijk moet dit alles leiden tot kwalitatief betere resultaten. Kwantiteit is passé; 30 à 40 mensen in een zaaltje mag het doel niet meer zijn. De gemeente vindt aantallen echter vaak nog wel belangrijk. Het is in het belang van de professional om hierover in het kader van de ontwikkelingen met de gemeente in gesprek te gaan.

Van zelfredzaam naar samenredzaam
Die ‘nieuwe’ rol van de consulent is een grote uitdaging. Men zal moeten leren uit de rol van hulpverlener te stappen en samen te gaan werken met de mantelzorger, zorgvrager, gemeente en andere betrokken professionals. Dit vraagt om een hele andere benadering van het werk, waarbij zowel de professional als de mantelzorger en zorgvrager mee zullen moeten gaan in de beweging van zelfredzaam naar samenredzaam. Waarbij gekeken wordt wat de mantelzorger en de zorgvrager zelf samen met hun omgeving op kunnen lossen zonder tussenkomst van de professional. De aanwezige professionals maken zich zorgen over de balans. Zelfregie is goed maar moet niet leiden tot overbelasting. Waar ligt de grens?
De beweging van zelfredzaam naar samenredzaam is om verschillende redenen moeilijk. Een van de redenen die ter sprake kwam rondom het vragen om hulp in de omgeving is schaamte. Wat 25 à 30 jaar geleden nog als normaal werd gezien is nu ongebruikelijk en zullen we onszelf opnieuw eigen moeten maken. Dat geldt niet alleen voor de hulpvrager maar ook voor de omgeving. Bij dit alles komt eigen kracht om de hoek kijken. Eigen kracht is voor een deel durven. Vragen die de consulent aan de mantelzorger zou kunnen stellen zijn: “Wat durf je niet te vragen?” “Waarom durf je het niet te vragen?” “Wat durf je niet te delen?”. Zo kom je terecht in een open gesprek en maak je de schaamte bespreekbaar. Er zijn verschillende Eigen Kracht methodieken die ingezet kunnen worden, er is geen ultieme methodiek, pas de methode toe die bij je past. Voorwaarde voor succes is wel dat de professional zelf ook in zijn/haar eigen kracht blijft.

Trainer Jolanda Bekker, met jarenlange ervaring op het gebied van eigen kracht trainingen, sloot de middag af met een twee uur durende workshop waarin zij met praktische voorbeelden en oefeningen de deelnemers een spiegel voor hield en hen bewust liet worden van wat eigen kracht precies kan betekenen voor de werkpraktijk van consulenten van Steunpunten Mantelzorg.

Meer informatie over de Eigen Kracht trainingen voor professionals:
Jolanda Bekker

Meer informatie over mantelzorg:
Ursela van Dijk